طبیعت کهگیلویه و بویراحمد در آستانه یک فرصت جهانی/ حمایت UNDP چه دستاوردی برای زاگرس خواهد داشت؟

به گزارش خبرنگار تابناک در استان کهگیلویه و بویراحمد، اعلام حمایت برنامه توسعه ملل متحد از منابع طبیعی کهگیلویه و بویراحمد در شرایطی صورت می‌گیرد که جنگل‌های زاگرس طی سال‌های اخیر با تهدید‌هایی همچون خشکیدگی بلوط، آتش‌سوزی‌های گسترده، چرای بی‌رویه، تغییرات اقلیمی، کاهش منابع آبی و بهره‌برداری‌های غیرمجاز مواجه بوده‌اند.

استان کهگیلویه و بویراحمد با برخورداری از بیشترین سرانه جنگلی کشور و پوشش جنگلی گسترده که بیش از نیمی از مساحت آن را دربر گرفته، یکی از مهم‌ترین کانون‌های طبیعی ایران به شمار می‌رود. از همین رو، هرگونه برنامه ملی یا بین‌المللی برای حفاظت و احیای این عرصه‌ها می‌تواند تأثیرات فراتر از مرز‌های استان داشته باشد.

حمایت بین‌المللی برای حفاظت از زاگرس

در نشست مسئولان استانی با «رضا افلاطونی» رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، موضوعات مختلفی از جمله تشکیل قرارگاه احیای جنگل‌های زاگرس، اجرای طرح‌های جنگلداری اجتماعی، توسعه نهالستان‌ها و اجرای پروژه‌های آبخیزداری مورد بررسی قرار گرفت.

افلاطونی با اشاره به ظرفیت‌های کم‌نظیر طبیعی استان، اعلام کرد که منابع طبیعی کهگیلویه و بویراحمد تحت حمایت برنامه توسعه ملل متحد قرار خواهد گرفت؛ نهادی که در بسیاری از کشور‌های جهان در حوزه توسعه پایدار، حفاظت از محیط زیست و مقابله با آثار تغییرات اقلیمی فعالیت می‌کند.

کارشناسان معتقدند اهمیت این حمایت تنها به تأمین منابع مالی محدود نمی‌شود و می‌تواند زمینه انتقال دانش فنی، بهره‌گیری از تجربه‌های موفق جهانی و جلب مشارکت سایر نهاد‌های بین‌المللی را نیز فراهم کند.

جنگلداری اجتماعی؛ محور تحول در منابع طبیعی

یکی از مهم‌ترین برنامه‌های مطرح شده در این نشست، اجرای طرح جنگلداری اجتماعی در سطح ۲۵۰ هزار هکتار از اراضی ملی استان است.

«یداله رحمانی» استاندار کهگیلویه و بویراحمد با تأکید بر ظرفیت‌های گسترده جنگلی استان، این طرح را زمینه‌ساز تحول در حفاظت از منابع طبیعی و بهبود وضعیت معیشتی مردم دانست.

وی معتقد است جنگل‌ها زمانی می‌توانند به توسعه استان کمک کنند که علاوه بر حفاظت، در ایجاد اشتغال و درآمد پایدار برای مردم نیز نقش‌آفرینی کنند.

در همین راستا، مدل جنگلداری اجتماعی با مشارکت مستقیم جوامع محلی طراحی شده است؛ رویکردی که به جای اتکا به حفاظت صرف دولتی، مردم را به عنوان ذی‌نفع اصلی در حفظ و بهره‌برداری پایدار از منابع طبیعی وارد میدان می‌کند.

فرصت‌های اقتصادی در دل طبیعت

ظرفیت‌های گسترده‌ای همچون گیاهان دارویی، گردشگری طبیعی، زنبورداری، تولید محصولات جنگلی و فعالیت‌های مرتبط با مراتع از جمله مزیت‌هایی هستند که در قالب طرح جنگلداری نوین می‌توانند به فرصت‌های اقتصادی تبدیل شوند.

«سیدجمال موسویان» مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان نیز از برنامه‌ریزی برای اجرای طرح‌های جنگلداری اجتماعی و جنگل‌کاری اقتصادی در سطح وسیعی از اراضی ملی خبر داده و توسعه نهالستان‌های استان و تولید بیش از پنج میلیون اصله نهال در سال جاری را از دیگر برنامه‌های مهم این حوزه عنوان کرده است.

کارشناسان بر این باورند که پیوند دادن معیشت مردم با حفاظت از منابع طبیعی، یکی از مؤثرترین راهکار‌ها برای کاهش تخریب جنگل‌ها و افزایش مشارکت مردمی در حفاظت از عرصه‌های طبیعی است.

آبخیزداری؛ مکمل احیای منابع طبیعی

در جریان این نشست همچنین تفاهم‌نامه اجرای طرح‌های آبخیزداری به ارزش ۱۱ هزار و ۵۵۰ میلیارد ریال برای کهگیلویه و بویراحمد منعقد شد.

این مقام مسئول با اشاره به اهمیت مدیریت منابع آب، اجرای پروژه‌های آبخیزداری را یکی از مؤثرترین ابزار‌ها برای کاهش خسارت سیلاب‌ها، جلوگیری از فرسایش خاک و تقویت منابع آب زیرزمینی دانست.

متخصصان حوزه منابع طبیعی نیز معتقدند موفقیت برنامه‌های احیای جنگل و مرتع بدون توسعه اقدامات آبخیزداری امکان‌پذیر نخواهد بود؛ زیرا حفظ پوشش گیاهی و مدیریت منابع آب دو بخش جدایی‌ناپذیر از یکدیگر هستند.

چالش‌های پیش روی طرح

با وجود چشم‌انداز امیدوارکننده این برنامه‌ها، برخی کارشناسان نسبت به موانع احتمالی نیز هشدار می‌دهند.

تأمین مستمر اعتبارات، تداوم حمایت‌های ملی و بین‌المللی، هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و جلب مشارکت واقعی جوامع محلی از مهم‌ترین چالش‌هایی است که می‌تواند بر سر راه اجرای موفق طرح‌ها قرار گیرد.

تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که بسیاری از پروژه‌های منابع طبیعی در صورت نبود منابع مالی پایدار یا تغییر رویکرد‌های مدیریتی، به اهداف پیش‌بینی شده دست پیدا نکرده‌اند.

شرط موفقیت؛ مردم در مرکز برنامه‌ها

بررسی نمونه‌های موفق جهانی نشان می‌دهد حفاظت از جنگل‌ها زمانی به نتایج پایدار منجر می‌شود که مردم محلی خود را شریک اصلی برنامه‌ها بدانند.

افلاطونی نیز با تأکید بر اهمیت معیشت پایدار اظهار داشت که بدون تأمین درآمد پایدار برای ساکنان مناطق روستایی و عشایری، سایر اقدامات اثرگذاری لازم را نخواهند داشت.

این مقام مسئول تأکید کرد: مشارکت مردم در کنار اجرای پروژه‌های علمی و توسعه‌محور می‌تواند زمینه شکل‌گیری سرزمینی آبادتر و پایدارتر را برای نسل‌های آینده فراهم کند.

فرصتی که نباید از دست برود

حمایت برنامه توسعه ملل متحد از منابع طبیعی کهگیلویه و بویراحمد را می‌توان یکی از مهم‌ترین فرصت‌های سال‌های اخیر برای حفاظت از زاگرس ارزیابی کرد؛ فرصتی که در صورت اجرای صحیح می‌تواند علاوه بر حفظ جنگل‌های بلوط، زمینه‌ساز توسعه اقتصاد سبز، ایجاد اشتغال پایدار و افزایش تاب‌آوری محیط‌زیستی استان باشد.

با این حال، تحقق این اهداف نیازمند آن است که حمایت‌های بین‌المللی، برنامه‌های ملی و مشارکت مردمی در یک مسیر مشترک قرار گیرند؛ مسیری که مقصد آن حفظ سرمایه‌ای است که از کهگیلویه و بویراحمد به عنوان «پایتخت طبیعت ایران» یاد می‌شود.

انتهای پیام/