چرا کهگیلویه و بویراحمد با وجود شاخصهای مطلوب امنیتی، احساس ناامنی دارد؟
به گزارش خبرنگار تابناک در استان کهگیلویه و بویراحمد، «سید وحید موسویان» در نشست با اعضای هیئت اندیشهورز بسیج رسانه، با اشاره به تأثیر عمیق رسانهها بر افکار عمومی، از پدیدهای سخن گفت که شاید امروز یکی از مهمترین چالشهای اجتماعی استان باشد؛ فاصله میان واقعیتهای آماری و آنچه در ذهن مردم از وضعیت امنیت شکل گرفته است.
دادستان مرکز استان معتقد است که کهگیلویه و بویراحمد در بسیاری از شاخصهای امنیتی، از جمله جرایم خشن، اغتشاشات و آسیبهای امنیتی، وضعیت مطلوبی دارد، اما حجم بالای بازنشر اخبار منفی، شایعات و روایتهای غیرمستند در فضای مجازی، باعث شده احساس ناامنی بیش از واقعیت موجود در جامعه گسترش پیدا کند.
امنیت؛ یک شاخص آماری یا یک احساس اجتماعی؟
امنیت تنها با آمارهای پلیسی و قضایی سنجیده نمیشود. در کنار امنیت عینی، مفهومی به نام «احساس امنیت» نیز وجود دارد که مستقیماً با ذهنیت شهروندان ارتباط دارد.
ممکن است استانی از نظر آمار وقوع جرایم وضعیت مناسبی داشته باشد، اما اگر شهروندان هر روز با انبوهی از اخبار قتل، درگیری، سرقت، شایعه یا روایتهای اغراقآمیز در شبکههای اجتماعی مواجه شوند، به تدریج احساس ناامنی جایگزین واقعیت خواهد شد.
همین نکته، محور اصلی سخنان دادستان مرکز استان بود؛ جایی که تأکید کرد تکرار اخبار منفی و روایتهای غیرواقعی، بیش از خود حادثه بر ذهن جامعه اثر میگذارد.
آیا رسانهها مقصرند؟
پاسخ به این سؤال چندان ساده نیست.
واقعیت آن است که رسانهها وظیفه دارند مطالبهگر باشند و اخبار را منتشر کنند، اما تفاوت بزرگی میان «اطلاعرسانی مسئولانه» و «تکثیر احساس ناامنی» وجود دارد.
در سالهای اخیر، بخشی از فضای اطلاعرسانی از رسانههای حرفهای به شبکههای اجتماعی منتقل شده است؛ جایی که سرعت انتشار خبر، بر دقت آن غلبه کرده و بسیاری از روایتها بدون راستیآزمایی منتشر میشوند.
دادستان مرکز استان نیز با اشاره به همین مسئله، از نقش مخرب انتشار اخبار کذب و تحلیلهای غیرمستند سخن گفت و معتقد بود تکرار یک خبر نادرست میتواند آثار اجتماعی گستردهتری نسبت به انتشار یک خبر صحیح داشته باشد.
مطالبهگری یا سیاهنمایی؟
با این حال، نباید همه مشکلات را به گردن رسانهها انداخت.
نمونههایی که خود دادستان به آن اشاره کرد، نشان میدهد بسیاری از پروندههای مهم از جمله موضوع پتروشیمی گچساران یا کارخانه قند یاسوج، پس از مطالبهگری رسانهها مورد توجه جدی دستگاه قضایی قرار گرفته است.
این یعنی رسانه، اگر حرفهای عمل کند، نه تنها تهدید نیست بلکه یکی از مهمترین ابزارهای صیانت از حقوق عامه محسوب میشود؛ بنابراین مسئله اصلی، اصل مطالبهگری نیست؛ بلکه مرز میان مطالبهگری مستند و سیاهنمایی غیرمستند است.
امنیت سرمایهگذاری نیز قربانی تصویرسازیهای منفی است
یکی دیگر از نکات قابل تأمل سخنان موسویان، ارتباط مستقیم فضای رسانهای با اقتصاد استان بود.
به گفته وی، سرمایهگذار پیش از ورود به هر استان، ابتدا تصویر ذهنی آن منطقه را بررسی میکند. اگر روایت غالب از یک استان، ناامنی، بیثباتی و بحران باشد، طبیعی است که رغبت سرمایهگذاری نیز کاهش یابد؛ حتی اگر شاخصهای رسمی امنیت چیز دیگری بگویند.
این موضوع برای استانی مانند کهگیلویه و بویراحمد که سالها با مشکل بیکاری، ضعف سرمایهگذاری و توسعهنیافتگی روبهرو بوده، اهمیتی دوچندان دارد.
راه برونرفت چیست؟
به نظر میرسد پاسخ این پرسش را نیز بتوان در بخشی از سخنان دادستان جستوجو کرد؛ «صداقت در حکمرانی، اطلاعرسانی دقیق، روایتسازی حرفهای و تعامل مستمر میان رسانهها و دستگاههای مسئول.»
از یک سو، مسئولان باید اطلاعات صحیح، شفاف و بهموقع در اختیار افکار عمومی قرار دهند تا زمینه شکلگیری شایعات کاهش یابد و از سوی دیگر، رسانهها نیز باید میان نقد، مطالبهگری و بازتولید احساس ناامنی مرزبندی روشنی داشته باشند.
فاصلهای که باید با «روایت درست» پر شود
آنچه در نشست دادستان مرکز استان با هیئت اندیشهورز بسیج رسانه مطرح شد، تنها یک آسیبشناسی رسانهای نبود؛ بلکه هشداری درباره شکاف میان «واقعیت» و «برداشت عمومی» بود.
کهگیلویه و بویراحمد برای جذب سرمایه، حفظ سرمایه اجتماعی و تقویت اعتماد عمومی، بیش از هر زمان دیگری نیازمند روایتهای دقیق، مستند و حرفهای است؛ روایتهایی که نه واقعیتها را پنهان کنند و نه با اغراق و بزرگنمایی، احساس ناامنی را جایگزین امنیت واقعی سازند. شاید امروز مهمترین چالش استان، نه صرفاً ارتقای شاخصهای امنیتی، بلکه تقویت «احساس امنیت» در کنار حفظ واقعیتهای موجود باشد؛ هدفی که بدون همکاری همزمان رسانهها، دستگاههای اجرایی، نهادهای قضایی و جامعه مدنی دستیافتنی نخواهد بود.
انتهای پیام/