آیا «فرهنگ سلامت» حلقه مفقوده نظام درمان کهگیلویه و بویراحمد است؟
به گزارش خبرنگار تابناک در کهگیلویه و بویراحمد، کمبود تجهیزات، کمبود پزشک متخصص، محدودیت اعتبارات و فرسودگی زیرساختها، سالهاست مهمترین محور مطالبات حوزه سلامت در کهگیلویه و بویراحمد بوده است؛ اما هشتمین نشست «مفاهمه» دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، تلاش کرد این معادله را از زاویهای متفاوت بررسی کند؛ اینکه آیا ریشه بخشی از مشکلات نظام سلامت، نه در بیمارستانها بلکه در فرهنگ عمومی جامعه نهفته است؟
اظهارات مدیران دانشگاه علوم پزشکی و استادان حاضر در این نشست نشان میدهد مدیریت این دانشگاه در کنار پیگیری مطالبات زیرساختی، به دنبال بازتعریف نقش دانشگاه به عنوان نهادی اجتماعی نیز هست؛ نهادی که مأموریت آن تنها درمان بیماری نیست، بلکه باید در ارتقای فرهنگ سلامت، افزایش اعتماد عمومی و تقویت گفتوگوی اجتماعی نیز نقشآفرین باشد.
«مفاهمه»؛ تلاشی برای کاهش فاصله مردم و نظام سلامت
«صیاد خردمند»، مدیر روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، در ابتدای نشست، فلسفه شکلگیری برنامه «مفاهمه» را تشریح کرد و گفت حل بسیاری از مشکلات حوزه سلامت، خارج از توان دانشگاه علوم پزشکی است و بدون همراهی مردم، رسانهها، نهادهای فرهنگی و سایر دستگاهها امکانپذیر نخواهد بود.
وی همچنین تأکید کرد هدف این نشستها صرفاً پاسخ به کمبودهای درمانی یا تجهیزاتی نیست، بلکه دانشگاه تلاش دارد مسائلی مانند خشونت علیه کادر درمان، کاهش سرمایه اجتماعی و ضعف فرهنگ گفتوگو را به عنوان ریشههای بخشی از مشکلات حوزه سلامت مورد بررسی قرار دهد.
این نگاه، در سخنان دکتر هادینیا، مشاور عالی رئیس دانشگاه نیز تکرار شد. او با اشاره به افزایش انتظارات مردم در کنار محدودیت منابع مالی و تجهیزاتی، تصریح کرد که همین فاصله میان «انتظارات» و «امکانات»، دانشگاه را به سمت استفاده از خرد جمعی، اتاقهای فکر و گفتوگو با نخبگان سوق داده است.
سلامت؛ محصول فرهنگ یا امکانات؟
مهمترین محور تحلیلی نشست، سخنان دکتر «رضا دهبانیپور»، عضو هیئت علمی دانشگاه یاسوج بود که سلامت را بخشی از فرآیند توسعه فرهنگی دانست.
وی با بیان اینکه توسعه صرفاً به ساخت پروژههای عمرانی یا افزایش شاخصهای کمی محدود نمیشود، تأکید کرد توسعه واقعی زمانی شکل میگیرد که جامعه از ظرفیت گفتوگو، قانونمداری، رواداری، شایستهسالاری و عقلانیت برخوردار باشد.
دهبانیپور همچنین با اشاره به برخی آسیبهای اجتماعی و مدیریتی از جمله غلبه نگاههای قومیتی، بیتوجهی به نخبگان و ضعف فرهنگ گفتوگو، این عوامل را موانعی برای توسعه و در نهایت ارتقای سلامت اجتماعی دانست.
وی تصریح کرد فرهنگ سلامت، بخشی از فرهنگ عمومی است و نباید همه مسئولیت آن را بر دوش دانشگاه علوم پزشکی گذاشت؛ بلکه رسانهها، آموزش و پرورش، هنرمندان، خانوادهها، مدیران و حتی شهروندان نیز در این زمینه مسئولیت دارند.
آموزش؛ محور مشترک همه دیدگاهها
نکته قابل توجه آن بود که تقریباً تمامی حاضران، با وجود تفاوت دیدگاهها، بر یک موضوع اتفاق نظر داشتند؛ اینکه بدون آموزش، شکلگیری فرهنگ سلامت امکانپذیر نیست.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی یاسوج نیز در جمعبندی مباحث، افزایش سواد سلامت را مهمترین پیشنیاز نهادینه شدن فرهنگ سلامت دانست و تأکید کرد: آموزش امروز دیگر به کلاسهای سنتی محدود نیست و باید از ظرفیت رسانهها، فضای مجازی، هنر، نمایش، مدارس و تشکلهای مردمی برای انتقال مفاهیم سلامت استفاده شود.
وی همچنین اعتماد مردم به نظام سلامت را سرمایهای ارزشمند توصیف کرد که حفظ آن، نیازمند ارتباط مستمر، اطلاعرسانی شفاف و پاسخگویی مناسب است.
رسانه و هنر؛ ظرفیتهایی که کمتر دیده شدهاند
یکی دیگر از محورهای مهم نشست، نقش رسانهها و هنرمندان در فرهنگسازی بود.
دهبانیپور با اشاره به اثرگذاری رسانه در شکلدهی افکار عمومی، خواستار تعامل مستمر میان اصحاب رسانه و متخصصان حوزه سلامت شد و تأکید کرد: رسانه میتواند هم به ارتقای آگاهی عمومی کمک کند و هم در صورت ضعف اطلاعرسانی، زمینه بروز سوءبرداشتها و بیاعتمادی را فراهم سازد.
در کنار رسانه، استفاده از ظرفیت تئاتر خیابانی، فیلم، موسیقی و سایر هنرهای اجتماعی نیز از سوی سخنرانان به عنوان ابزارهایی برای آموزش عمومی و نهادینه کردن فرهنگ خودمراقبتی مطرح شد؛ موضوعی که به اعتقاد آنان تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
از اخلاق حرفهای تا عدالت در دسترسی
بخش دیگری از نشست به بیان دیدگاههای حاضران اختصاص داشت؛ جایی که موضوعاتی همچون اخلاق حرفهای در حوزه درمان، توزیع عادلانه امکانات بهداشتی و درمانی، تسهیل دسترسی مردم به مدیران، تقویت ارتباط دانشگاه علوم پزشکی با سایر دستگاهها و لزوم اصلاح برخی رفتارهای حرفهای در نظام سلامت مورد بحث قرار گرفت.
در این بخش، برخی سخنرانان تأکید کردند که بخشی از نارضایتیهای موجود، نه به کمبود امکانات بلکه به نحوه ارائه خدمات، کیفیت ارتباط با مردم و ضعف اطلاعرسانی بازمیگردد؛ موضوعی که میتواند با آموزش، گفتوگو و اصلاح فرآیندهای مدیریتی کاهش یابد.
آزمون اصلی؛ تبدیل گفتوگو به اقدام
آنچه از مجموع مباحث هشتمین نشست «مفاهمه» برمیآید، این است که دانشگاه علوم پزشکی یاسوج تلاش دارد سلامت را از یک مسئله صرفاً درمانی به موضوعی اجتماعی و فرهنگی تبدیل کند؛ رویکردی که در صورت استمرار، میتواند به افزایش سرمایه اجتماعی و مشارکت عمومی در حوزه سلامت منجر شود.
با این حال، موفقیت این مسیر به برگزاری نشستهای بیشتر وابسته نیست، بلکه به آن بستگی دارد که ایدههای مطرحشده در این جلسات تا چه اندازه به برنامههای اجرایی، سیاستهای فرهنگی و اقدامات ملموس در حوزه آموزش، اطلاعرسانی و مشارکت اجتماعی تبدیل شوند؛ چرا که نتیجه نهایی «مفاهمه» زمانی قابل ارزیابی خواهد بود که آثار آن در رفتار عمومی جامعه و کیفیت ارتباط میان مردم و نظام سلامت دیده شود.
انتهای پیام/